Harcırah kimlere verilir? Memur mahalli kavramının alınacak harcıraha etkisi nedir? Şifahen görevlendirme yapılabilir mi? Geçmişe yönelik görevlendirme onayı alınıp harcırah ödenebilir mi?

Yapılacak açıklamalar genel hükümlere göre yapılacak olup özel hükümler saklıdır. 

6245 sayılı Harcırah Kanunun 4.maddesinde kimlere harcırah verilebileceği hükme bağlanmıştır. İlgili hükme göre:

1.Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara; 

2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere; 

3. Kadrosuzluk dolayısıyla açıkta kalan memurlara ve bunların aile fertlerine; 

4. Hizmetlilerden cezaen olmamak üzere vazifelerine son verilenlere ve bunların aile fertlerine; 

5. Memur veya hizmetlinin vefatında aile fertlerine, çocuklara refakat ettirilecek memur ve hizmetlilere; 

6. Hükümlü, tutuklu veya gözetim altında bulundurulanların sevkinde ya da refakatle görevlendirilen erbaş ve erlere; 

7. Milli ve resmi spor temasları dolayısıyla seyahat edecek sporcu ve idarecilere; 

8. Birlik halinde yabancı memleketlere gönderilecek Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına ve bunların Türkiye'de bırakacakları aile fertlerine; 

9. Aile ile birlikte oturulması yasak edilen bölgelerdeki askeri şahısların aile fertlerine; 

10. Bu Kanunda belirtilen özel hallerde askeri öğrenciler ile erbaş ve erlere; Harcırah verilir.

Harcırah Kanunu açısından önem arz eden başka bir kavramsa ‘’memuriyet mahalli’’ kavramıdır. Bu kapsama girmeyen yerler ‘’başka yer’’ olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla ‘’başka yer’’ memuriyet mahalli dışında kalan tüm yerledir ve buralar Harcırah Kanunu açısından harcırah ödenmesini gerektiren yerlerdir. Harcırah ödenip ödenmemesi, sürekli görev yolluğunda mehil uygulanıp uygulanmaması bakımından ve birçok yasa hükmünün aydınlanması açısından bu kavramları önemi büyüktür.

Bu bağlamda Harcırah Kanunu m.5’te harcırah ‘’ Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.’’ olarak tanımlanmıştır. Madde 39’da ise: ‘’ Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.’’ emrolunmaktadır. 

 

Kural olarak harcırah ödenebilmesi için memurun başka yer olarak tanımlanan memuriyet mahalli dışındaki bir yere gitmesi gerekmektedir. Memuriyet mahalli içine yapılacak görevlendirmeler için yol masrafı ve yevmiye verilmesi mümkün değildir. 

Memuriyet mahalli Harcırah Kanunu m.3’te şöyle tanımlanmıştır: ‘’ Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerdir.’’ Memuriyet mahallini ilgilendiren 30 ve 41 numaralı Harcırah Kanunu Genel Tebliğleri vardır. Mezkur tebliğler memuriyet mahallini açıklayıcı düzenlemeler emretmektedir.

Ticaret Bakanlığının hazırladığı rehberde verilen bir örneğe göre: ‘’İstanbul’un Beykoz İlçesinin Kanlıca Mahallesinde görev yapan memura; yine Beykoz İlçesinde Gümüşsuyu, Yalıköy gibi yerleşim özellikleri bakımından Kanlıca Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Poyraz, Göllü, Paşamandıra gibi yerleşim özellikleri bakımından Kanlıca Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi gerekmektedir.’’ İlgili rehbere https://denetim.ticaret.gov.tr/data/63da6bb713b876d06090b3f0/100%20Soruda%20Harc%C4%B1rah%20Rehberi.pdf linkine tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Son olarak belirtmek gerekir, idari işlemler geriye yürümez. Bu bağlamda kural olarak, şifahi görevlendirme yapılıp sonradan geçmişe dönük onay alınması mümkün değildir. Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri yönetmeliği mucibince bildirim süresinde ibrazı zorunlu olan belgeler arasında görevlendirme (onay) belgesi de bulunmaktadır. Ancak kurala istisna olarak not etmek gerekir ki, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşüne göre, geçecek sürenin beklenmesine tahammül bulunmayan acele iş ve işlemlerde geçici görevlendirme onayının sonradan mümkün olabileceği ifade edilmektedir.