Vergi Hatası, Hesap Hatası ve Vergilendirme Hatası kavramları ne anlama gelir? Vergileri düzenli ödememe rağmen daha sonra idarece yanlış hesaplandı denilerek fazla vergi ödemem istendi ne yapmalıyım?
Vergi hatası, 213 sayılı VUK m.116’da belirtildiği gibi ‘’Vergi hatası, vergiye mütaallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.’’
VUK m.116’da genel olarak tanımlanan vergi hatası VUK m.117 ve VUK m.118’de hesap hatası (aritmetik hatalar) ve vergilendirme hatası olmak üzere iki ayrı şekilde açıklanarak tanımlanmıştır.
Hesap hatası, VUK m.117’de matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması olarak üç ayrı şekilde tanımlanmıştır. Bu hükme göre, matrah hatası, vergilendirme ile ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ihbarname, tekalif cetveli ve kararlarda matraha ait rakamların veya indirimlerin eksik veya fazla gösterilmiş veya hesaplanmış olmasıdır. Yine aynı hükme göre, vergi miktarında hata, vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, birinci bentte yazılı vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olması şeklinde tanımlanmıştır. Verginin mükerrer olmasıysa, aynı vergi kanununun uygulanmasında belli bir vergilendirme dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi veya alınmasıdır.
Vergilendirme hatası, VUK m.118’de mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hata şeklinde dört ayrı şekilde tanımlanmıştır.
Bu hatalar VUK m.119’a göre ilgili memurun hatayı bulması veya görmesi ile, üst memurların yaptıkları incelemeler neticesinde hatanın görülmesi ile, hatanın teftiş sırasında meydana çıkarılması ile, hatanın vergi incelenmesi sırasında meydana çıkarılması ile, mükellefin müracaatı ile ortaya çıkarılabilmektedir. VUK m.121’e göre idarece tereddüt edilmeyen açık ve mutlak vergi hataları re'sen düzeltilir. Kendi aleyhlerine düzeltme yapılan kimselerin düzeltmeye karşı vergi mahkemesinde dava açma hakları vardır. Yine VUK m.122’ye göre mükellefler, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilirler. Bunların posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi uygundur. Mükellef hata düzeltmeyi, yapılan hatanın ilgili olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen tarihten itibaren zamanaşımı süresi içinde (yani 5 yıl) içinde isteyebilir.
VUK m.120’ye göre vergi hatalarının düzeltilmesine, ilgili vergi dairesi müdürü karar verir. Vergi idaresi mükellefin düzeltme talebine karşı 30 gün içinde cevap vermek durumundadır. 30 gün içinde cevap verilmezse düzeltme talebi reddedilmiş sayılır (2577 sayılı İYUK m.10,11). Düzeltme istemi kabul edilirse fazla istenen vergi silinir veya vergi ödenmişse bu vergi geri verilir. Düzeltme isteği reddedilirse veya reddedilmiş sayılırsa, mükellef kalan süreye göre vergi mahkemesine veya dava açma süresi geçmişse şikayet yoluyla Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurabilir (VUK m.124).
Bu hatalar düzeltme fişine dayanılarak düzeltilir. Hatanın mükellef aleyhine yapılmış olması halinde, fazla vergi aynı fişe dayanılarak terkin ve tahsil olunmuş ise mükellefe reddolunur. Düzeltme fişinin bir nüshası, reddedilecek miktarla müracaat edeceği muhasebe ve müracaat süresi zikredilmek suretiyle mükellefe tebliğ edilir. Mükellef tebliğ tarihinden başlayarak bir yıl içinde parasını geri almak üzere müracaat etmediği takdirde hakkı geçersiz olur.
VUK m.124’e göre vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanlar şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilirler.
VUK m.125’e göre vergi mahkemesi, bölge idare mahkemesi ve Danıştaydan geçmiş olan muamelelerde vergi hataları bulunduğu takdirde, bu hatalar, yargı kararları kesinleşmiş olsa bile, evvelki maddelerde yazılı usul dairesinde düzeltilebilir. Şu kadar ki; düzeltmenin yapılabilmesi için hatalar hakkında anılan yargı mercileri tarafından bir karar verilmemiş olması şarttır.